Bestelling niet ontvangen, wel betaald: wat zegt de wet?
Je betaalde en er komt niets. De verkoper zegt: “Het is verstuurd, dus wachten maar.” Hier lees je wat de wet bij een consumentenkoop zegt over de levertijd, wie het risico draagt zolang het pakket onderweg is, hoe je de verkoper in verzuim brengt en hoe je ontbindt en je geld terugkrijgt. Met een tabel per situatie, een checklist voor je aanmaning en een zaak over een harmonicadeur die niet kwam. Gaat het om een auto? Voor een auto lees je meer op Auto niet of te laat geleverd.
De verkoper zegt
“Het is verstuurd, dus het is jouw zaak en je moet wachten.”
De wet zegt
Bij een consumentenkoop levert de verkoper onverwijld en in ieder geval binnen dertig dagen na het sluiten van de overeenkomst af, tenzij je met hem een andere termijn hebt afgesproken[1]. Wordt de zaak bij jou bezorgd, dan is ze voor jouw risico vanaf het moment dat jij, of een door jou aangewezen derde die niet de vervoerder is, haar ontving[2]. Wijs je zelf een vervoerder aan die de verkoper niet als keuze aanbood, dan gaat het risico al over zodra die vervoerder de zaak ontvangt[2]. Ben je in verzuim met een handeling waarmee je aan de aflevering moet meewerken, dan gaat het risico ook vanaf dat moment over op jou[8].
Dit is wat de wet in het algemeen zegt. Hoe het in jouw zaak uitpakt, hangt af van de feiten van jouw koop.
Hoe lang mag de levering duren?
Wat een consumentenkoop is: de koop van een roerende zaak van een verkoper die handelt in het kader van zijn handels-, bedrijfs-, ambachts- of beroepsactiviteit, door een natuurlijk persoon die koopt voor doeleinden buiten zijn bedrijfs- of beroepsactiviteit[3]. De verkoper moet de verkochte zaak met toebehoren in eigendom overdragen en afleveren; afleveren betekent de zaak in het bezit van de koper stellen[1].
| Situatie | Wat de wet zegt |
|---|---|
| Consumentenkoop, niets anders afgesproken | De verkoper levert onverwijld en in ieder geval binnen dertig dagen na het sluiten van de overeenkomst af[1]. |
| Consumentenkoop, andere termijn afgesproken | De termijn van dertig dagen geldt niet als je met de verkoper een andere termijn hebt afgesproken[1]. |
| Andere koop dan een consumentenkoop | De termijn van dertig dagen staat in een artikellid over de consumentenkoop[1]. Voor de gevolgen van te laat leveren gelden dan de algemene regels over verzuim hieronder[4]. |
Wanneer is de verkoper in verzuim?
Verzuim bepaalt wanneer je kunt ontbinden: is nakoming nog mogelijk, dan ontstaat de bevoegdheid daartoe pas als de verkoper in verzuim is[5]. De tabel laat zien hoe het verzuim ontstaat.
| Situatie | Wat de wet zegt |
|---|---|
| Consumentenkoop: de termijn is niet gehaald | Haalt de verkoper de termijn van dertig dagen of de afgesproken termijn niet, dan is hij in verzuim als jij hem in gebreke stelt met een aanmaning die hem een redelijke termijn voor de aflevering geeft, en hij ook binnen die termijn niet levert[6]. |
| Consumentenkoop: zonder aanmaning | De verkoper is zonder ingebrekestelling in verzuim als (a) hij heeft geweigerd te leveren, (b) levering binnen de afgesproken termijn essentieel is, alle omstandigheden bij het sluiten van de overeenkomst in aanmerking genomen, of (c) jij vóór het sluiten van de overeenkomst hebt gezegd dat levering vóór of op een bepaalde datum essentieel is[6]. |
| Algemene regel: schriftelijke aanmaning | Het verzuim treedt in als de schuldenaar in gebreke wordt gesteld met een schriftelijke aanmaning die hem een redelijke termijn voor nakoming geeft, en nakoming binnen die termijn uitblijft. Kan hij tijdelijk niet nakomen, of blijkt uit zijn houding dat aanmanen nutteloos is, dan kan de ingebrekestelling plaatsvinden met een schriftelijke mededeling dat hij aansprakelijk wordt gesteld[4]. |
| Algemene regel: zonder aanmaning | Het verzuim treedt zonder ingebrekestelling in (a) als een termijn voor de voldoening verstrijkt zonder nakoming, tenzij blijkt dat de termijn een andere strekking heeft, (b) bij een verbintenis uit onrechtmatige daad of tot schadevergoeding die niet terstond wordt nagekomen, of (c) als je uit een mededeling van de verkoper moet afleiden dat hij zal tekortschieten[7]. |
Kwam je consumentenkoop tot stand via een andere persoon die beroepsmatig namens of voor rekening van de verkoper optreedt? Dan kun je je ook tegenover die persoon beroepen op de regels over levertermijn, verzuim en terugbetaling[6].
Wie draagt het risico zolang het pakket onderweg is?
| Situatie | Wat de wet zegt |
|---|---|
| Consumentenkoop, bezorgd bij jou | De zaak is voor jouw risico vanaf het moment dat jij, of een door jou aangewezen derde die niet de vervoerder is, haar ontving[2]. |
| Consumentenkoop, je koos zelf de vervoerder | Wijs je zelf een vervoerder aan die de verkoper niet als keuze aanbood, dan gaat het risico al over op jou zodra die vervoerder de zaak ontvangt[2]. |
| Andere situatie | Art. 7:10 lid 1 zegt: de zaak is voor risico van de koper vanaf de aflevering, ook als de eigendom nog niet is overgedragen; de koper blijft dan de prijs verschuldigd, ook als de zaak tenietgaat of achteruitgaat door een oorzaak die niet aan de verkoper kan worden toegerekend. Voor bezorging bij een consumentenkoop geldt art. 7:11 lid 1[8]. Het risico gaat ook op de koper over vanaf het moment dat hij in verzuim is met een handeling waarmee hij aan de aflevering moet meewerken; bij naar de soort bepaalde zaken pas wanneer de verkoper de zaken voor de overeenkomst heeft aangewezen en de koper daarvan heeft verwittigd[8]. |
Zegt de verkoper dat de vervoerder het pakket kwijtraakte? Bij een bezorgde consumentenkoop is de zaak voor jouw risico vanaf jouw ontvangst[2], of zodra de vervoerder haar ontvangt als je zelf een vervoerder aanwees die de verkoper niet aanbood[2], of vanaf je verzuim met een handeling waarmee je aan de aflevering moest meewerken[8]. Lees dus eerst wie de vervoerder koos.
Hoe ontbind je en krijg je je geld terug?
Elke tekortkoming geeft de wederpartij de bevoegdheid de overeenkomst geheel of gedeeltelijk te ontbinden, tenzij de tekortkoming gezien haar bijzondere aard of geringe betekenis de ontbinding met haar gevolgen niet rechtvaardigt[5]. Is nakoming nog mogelijk, dan ontstaat die bevoegdheid pas als de schuldenaar in verzuim is[5]. Ontbinden doe je met een schriftelijke verklaring; is de overeenkomst langs elektronische weg gesloten, dan kan het ook met een elektronische verklaring. De rechter kan de ontbinding ook op vordering uitspreken[9].
Wat krijg je terug? Wordt een consumentenkoop ontbonden omdat de verkoper niet op tijd leverde, dan betaalt de verkoper onverwijld alle betalingen terug die hij van jou ontving[6]. Een ontbinding bevrijdt jullie van de getroffen verbintenissen; voor zover al is nagekomen, ontstaat een verplichting tot ongedaanmaking van de al ontvangen prestaties[10]. Is de verkoper te laat met het betalen van een geldsom, dan bestaat de schadevergoeding uit de wettelijke rente over de tijd dat hij met de betaling in verzuim is[11].
Wat zet je in je aanmaning? Ons advies, als checklist:
- Wie, wat, wanneer. Je naam, wat je bestelde, het ordernummer, de datum van de koop en wat je betaalde.
- Wat er mis is. De afgesproken levertermijn, of dat er geen was, en dat de zaak nog niet is geleverd[1].
- Een redelijke termijn, met een datum. Je geeft de verkoper een redelijke termijn voor de aflevering[6]. Noem een datum en schrijf wat er gebeurt als hij ook dan niet levert.
- Je ontbindingsverklaring. Ontbinden doe je schriftelijk[9]. In de zaak hieronder stond in de laatste ingebrekestelling een voorwaardelijke ontbindingsverklaring[12]; de kantonrechter oordeelde de overeenkomst daarmee rechtsgeldig ontbonden[12].
- Wat je terugvraagt. Alles wat je betaalde[6], en de wettelijke rente over de tijd dat de verkoper met de betaling in verzuim is[11].
- Hoe je verstuurt. Ons advies: per mail én aangetekend, en bewaar het bewijs. In de zaak hieronder gold een aangetekende brief aan het adres uit het Handelsregister die terugkwam als “niet afgehaald” als voor rekening van de verkoper (art. 3:37 lid 3), en waren de brieven ook naar zijn eigen e-mailadres gestuurd[12].
Wat de rechter zei
Op 25 oktober 2022 sloten de koper en de verkoper een overeenkomst om voor € 13.466,80 een harmonicadeur te leveren en te installeren. De koper betaalde € 9.426,76 aan, maar levering en montage vonden niet plaats[12]. De kantonrechter merkte de overeenkomst aan als gemengd: koop van de harmonicadeur en aanneming van werk voor de montage. Op grond van art. 7:5 lid 4 gold ze daarom mede als consumentenkoop[12]. Het ging dus om een koop met montage. Onbetwist was dat de levertijd 10 tot 12 weken zou zijn (levering gepland half januari 2023) en dat binnen die indicatieve leveringstermijn niet was geleverd; daarmee was de verkoper tekortgeschoten[12].
Wat de verkoper aanvoerde. De verkoper betwistte brieven van de koper te hebben ontvangen en wilde alsnog nakomen, subsidiair de overeenkomst nog minstens twee maanden in stand houden. Op de mondelinge behandeling verscheen van de kant van de verkoper niemand[12].
Wat de kantonrechter vond. Omdat nakoming nog mogelijk was, was voor ontbinding verzuim nodig (art. 6:265 lid 2). De kantonrechter wees op art. 7:19a: bij een consumentenkoop komt de verkoper in verzuim na een ingebrekestelling met een redelijke termijn voor de aflevering, als hij binnen die termijn niet levert[12]. Dat de verkoper geen brieven zou hebben ontvangen, volgde de kantonrechter niet: de aangetekende brief van 20 oktober 2023 was naar het adres uit het Handelsregister gestuurd en kwam terug als “niet afgehaald”; dat kwam voor rekening van de verkoper (art. 3:37 lid 3, tweede zin), en de brieven waren ook naar het eigen e-mailadres van de verkoper gestuurd[12]. In de brief van 20 oktober 2023, een laatste ingebrekestelling met voorwaardelijke ontbindingsverklaring, kreeg de verkoper tot uiterlijk 3 november 2023 om te leveren en te monteren; omdat de leverdatum al meermaals was verschoven, vond de kantonrechter die termijn redelijk[12].
De verkoper leverde niet binnen die termijn en was vanaf 4 november 2023 in verzuim. De koper mocht buitengerechtelijk ontbinden, de verkoper voerde niets aan waaruit volgde dat ontbinding niet gerechtvaardigd was, en de overeenkomst was met de voorwaardelijke ontbindingsverklaring van 20 oktober 2023 met ingang van 4 november 2023 rechtsgeldig ontbonden[12].
Uitkomst. Door de ontbinding (art. 6:271) moest de verkoper de aanbetaling van € 9.426,76 terugbetalen. Omdat de brief van 20 oktober 2023 ook een voorwaardelijke ingebrekestelling voor de terugbetaling bevatte, was de verkoper daarmee per 4 november 2023 in verzuim en liep de wettelijke rente vanaf die dag[12]. De kantonrechter verklaarde voor recht dat de koop-/aannemingsovereenkomst met ingang van 4 november 2023 buitengerechtelijk was ontbonden, en veroordeelde de verkoper tot betaling van € 9.426,76 met wettelijke rente vanaf 4 november 2023, € 846,34 buitengerechtelijke incassokosten met wettelijke rente vanaf 5 december 2023, en de proceskosten (€ 1.323,42, en € 406,00 in reconventie), onder meer met wettelijke rente over de proceskosten bij niet tijdig betalen en betekeningskosten. De tegenvorderingen van de verkoper werden afgewezen, het vonnis werd uitvoerbaar bij voorraad verklaard en het meer of anders gevorderde werd afgewezen[12].
Wat je hieruit kunt halen: dit was een koop met montage van een deur, geen gewone webshopbestelling. In deze zaak was de afgesproken levertijd verstreken[12], maar volgde de ontbinding pas na een ingebrekestelling met een redelijke termijn[12]. De termijn van 20 oktober tot 3 november 2023 vond de kantonrechter redelijk omdat de leverdatum al meermaals was verschoven[12]. Ons advies: noteer bij een levering die schuift de nieuwe datum, en zet die in je brief.
Wanneer heeft de verkoper wél een punt?
- Jullie spraken een andere termijn af. Dan geldt de termijn van dertig dagen niet[1].
- Je maande niet, of gaf geen redelijke termijn. Bij een consumentenkoop is de verkoper in verzuim als je hem aanmaant met een redelijke termijn voor de aflevering en hij ook dan niet levert[6]; in de drie gevallen van art. 7:19a lid 2 is hij ook zonder ingebrekestelling in verzuim[6].
- De tekortkoming is te gering. Ontbinden kan niet als de tekortkoming gezien haar bijzondere aard of geringe betekenis de ontbinding met haar gevolgen niet rechtvaardigt[5].
- Je koos zelf de vervoerder. Een vervoerder die de verkoper niet als keuze aanbood: het risico gaat dan over zodra hij de zaak ontvangt[2].
- Je ontbond niet schriftelijk. Ontbinden gebeurt met een schriftelijke verklaring, of op vordering door de rechter[9].
Zo dwing je het af
- Zoek de afspraak op. Orderbevestiging, advertentie, berichten: wat is afgesproken over de levertijd? Is er niets afgesproken, dan geldt bij een consumentenkoop dertig dagen na het sluiten van de overeenkomst[1].
- Vraag de vervoerder naar het bewijs van aflevering. Ons advies: vraag wie het pakket ontving en wanneer. Bij een bezorgde consumentenkoop is de zaak voor jouw risico vanaf jouw ontvangst of die van een door jou aangewezen derde die niet de vervoerder is[2]; ben je zelf in verzuim met de medewerking aan de aflevering, dan kan het risico eerder bij jou liggen[8].
- Stuur een aanmaning met een redelijke termijn. Daarmee brengt de verkoper zich in verzuim als hij binnen die termijn niet levert[6]. Geweigerd, essentieel of vooraf als essentieel genoemd? Dan is hij ook zonder ingebrekestelling in verzuim[6].
- Ontbind schriftelijk. Is de verkoper in verzuim, dan kun je ontbinden[5], met een schriftelijke verklaring[9].
- Vraag alles terug. De verkoper betaalt onverwijld alle betalingen terug[6]. Ons advies: noem een rekeningnummer en een datum.
- Betaalt hij niet? De rechter kan de ontbinding ook op vordering uitspreken[9]. Ons advies: bewaar de brieven en bewijzen van verzending. Hoe ontbinden werkt als de zaak niet klopt met wat je kocht, lees je op Koop ontbinden: wanneer en hoe?
Kwam de bestelling wel, maar wil je haar zonder reden terugsturen? Lees dan Herroepingsrecht bij online kopen. Gaat het om een auto? Voor een auto lees je meer op Auto niet of te laat geleverd. De andere onderwerpen staan op Consumentenrecht: je rechten na een koop.
Het bewijs
- Burgerlijk Wetboek Boek 7, artikel 7:9 (art. 7:9 lid 1 eerste zin, lid 2 en lid 3 BW; art. 7:9 lid 4 eerste en tweede zin BW)
- Burgerlijk Wetboek Boek 7, artikel 7:11 (art. 7:11 lid 1 BW; art. 7:11 lid 2 BW)
- Burgerlijk Wetboek Boek 7, artikel 7:5 (art. 7:5 lid 1 onder a BW)
- Burgerlijk Wetboek Boek 6, artikel 6:82 (art. 6:82 lid 1 en 2 BW)
- Burgerlijk Wetboek Boek 6, artikel 6:265 (art. 6:265 lid 1 en 2 BW)
- Burgerlijk Wetboek Boek 7, artikel 7:19a (art. 7:19a lid 1 BW; art. 7:19a lid 2 onder a-c BW; art. 7:19a lid 3 BW; art. 7:19a lid 4 BW)
- Burgerlijk Wetboek Boek 6, artikel 6:83 (art. 6:83 onder a-c BW)
- Burgerlijk Wetboek Boek 7, artikel 7:10 (art. 7:10 lid 1 BW; art. 7:10 lid 2 BW)
- Burgerlijk Wetboek Boek 6, artikel 6:267 (art. 6:267 lid 1 eerste en tweede zin en lid 2 BW)
- Burgerlijk Wetboek Boek 6, artikel 6:271 (art. 6:271 BW)
- Burgerlijk Wetboek Boek 6, artikel 6:119 (art. 6:119 lid 1 BW)
- Rechtbank Midden-Nederland, 1 mei 2024, ECLI:NL:RBMNE:2024:2752 (r.o. 2.1; r.o. 1.2 en 2.2; r.o. 3.1; r.o. 3.3; r.o. 3.4; r.o. 3.5-3.6; r.o. 3.7; r.o. 3.8; r.o. 3.9-3.10; r.o. 4.1-4.6 (beslissing))