Onderdeel of accu te vroeg kapot: redelijke levensduur
De accu van je elektrische auto valt uit. Of de koppeling, de turbo, de airco. De verkoper zegt: “Dat is slijtage, dat hoort bij een auto van die leeftijd.” Soms klopt dat. Maar niet elk kapot onderdeel is slijtage, en de vraag is niet hoe oud het onderdeel is, maar wat je mocht verwachten.
De verkoper zegt
“Onderdelen gaan nu eenmaal kapot. Dat is jouw risico.”
De wet zegt
De auto moet bij aflevering aan de koop beantwoorden. Daarbij telt de aard van de auto en wat de verkoper erover zei, en je mag de eigenschappen verwachten die nodig zijn voor normaal gebruik en waarvan je de aanwezigheid niet hoefde te betwijfelen[1]. Of een kapot onderdeel een gebrek is, meet je aan die verwachting, niet aan een vaste termijn.
Dit is wat de wet in het algemeen zegt. Hoe het in jouw zaak uitpakt, hangt af van de feiten van jouw koop.
Een vaste levensduur staat niet in de wet
Je zoekt misschien naar een getal: hoeveel jaar of kilometer een accu of koppeling hoort mee te gaan. Dat getal staat niet in de wet. De toets is wat je op grond van de koop mocht verwachten[1]. In de zaak hieronder keek het hof bij een gebruikte auto naar de leeftijd, de kilometerstand en de koopprijs[2]. Wist je van een probleem, of kon je het redelijkerwijs weten, dan kun je je er later niet op beroepen[1].
“Slijtage” is dus geen antwoord op zichzelf; beslissend blijft wat je bij aflevering mocht verwachten[1]. Een onderdeel dat maanden goed werkt, kan toch bij aflevering al een gebrek hebben gehad; zo oordeelde het hof in de zaak hieronder[2]. Daar onderscheidde het hof ook degradatie, het afnemen van de capaciteit van een accu in de loop van de tijd, van uitval[2].
Wie moet wat bewijzen?
Kocht je als consument bij een bedrijf[3], dan helpt het eerste jaar je. Openbaart de afwijking zich binnen één jaar na aflevering, dan wordt vermoed dat de auto toen al niet aan de koop beantwoordde, tenzij de verkoper anders aantoont of de aard van de auto of van de afwijking zich daartegen verzet[4].
Gaat het onderdeel later kapot, dan geldt de gewone regel: wie zich op feiten beroept, moet ze bewijzen, tenzij een bijzondere regel of de redelijkheid en billijkheid het anders verdeelt[5]. Je moet dan laten zien dat de oorzaak er bij aflevering al was. Ons advies: laat een deskundige of garage op papier zetten wat de oorzaak is, niet alleen dat het onderdeel kapot is. Een “verkocht zonder garantie” neemt je wettelijke rechten niet weg: bij een consumentenkoop kan de verkoper je wettelijke rechten niet beperken of uitsluiten[6].
Melden, en de termijn daarna
Meld het gebrek aan de verkoper binnen bekwame tijd na de ontdekking. Bij een consumentenkoop ben je met een melding binnen twee maanden na de ontdekking in elk geval op tijd[7]. Je vordering verjaart twee jaar na die melding; die termijn loopt niet zolang je je rechten niet kunt uitoefenen door opzet van de verkoper[7]. Meer over hoe lang je de verkoper kunt aanspreken staat op Wettelijke garantie op een auto.
Wat kun je eisen?
Bij een consumentenkoop heb je recht op herstel of vervanging, behalve als dat onmogelijk is of niet van de verkoper kan worden gevergd, en de kosten daarvan mag hij niet aan jou doorberekenen[8]. Herstelt hij niet binnen een redelijke tijd nadat je hem schriftelijk hebt aangemaand, dan mag je het herstel door een ander laten doen en de kosten op hem verhalen[8]. Hoe je zo'n brief opstelt en wanneer je verder kunt gaan, lees je op Auto kapot kort na aankoop.
Wat de rechter zei
Een consument kocht op 18 december 2021 bij een bedrijf een Tesla Model S uit 2013, met ongeveer 175.000 kilometer, voor € 32.500[2]. Op 18 mei 2022, ongeveer vijf maanden na de levering, startte de auto niet meer; volgens de koper was het accupakket kapot[2]. De verkoper wees de claim af: de auto was verkocht zonder garantie op de accu[2].
Het hof paste het wettelijke vermoeden toe. Let op: deze koop was van december 2021, en het hof gebruikte de regel zoals die toen in artikel 7:18 lid 2 BW stond. De verkoper moest bewijzen dat het gebrek aan de accu bij de levering nog niet bestond; twijfel zaaien was niet genoeg[2]. Dat de accu vijf maanden zonder problemen werkte, bewees niet dat de oorzaak bij de levering nog niet aanwezig was[2]. De verkoper was niet ingegaan op het aanbod van de koper om mee te werken aan onderzoek naar de oorzaak; dat kwam volgens het hof voor risico van de verkoper[2].
Over de oorzaak zei het hof: degradatie is het afnemen van de capaciteit in de loop van de tijd, en hier ging het om uitval, een heel ander fenomeen. De stelling dat de rijstijl de oorzaak was, onderbouwde de verkoper niet[2]. De koper had de verkoper eerst gevraagd voor herstel te zorgen en daar een termijn voor gegeven; de verkoper liet die ongebruikt, en pas daarna liet de koper de accu vervangen[2].
Uitkomst: de verkoper moest onder meer € 12.509,03 voor de vervanging van het accupakket betalen, met wettelijke rente, € 514 terugbetalen en de proceskosten betalen. De gevraagde € 899 aan buitengerechtelijke kosten wees het hof af[2].
Wat je hieruit kunt halen: in deze zaak zei het hof dat een onderdeel dat maanden werkt, toch bij aflevering al een gebrek kan hebben gehad[2], en dat uitval van de accu iets anders is dan degradatie, het afnemen van de capaciteit[2]. De koper vroeg de verkoper eerst schriftelijk om herstel binnen een termijn, voordat hij het zelf liet doen[2].
Zo pak je het aan
- Check of het een consumentenkoop is. Gekocht bij een bedrijf, als privépersoon[3]? Dan gelden het vermoeden van één jaar[4] en de regels over herstel hieronder.
- Laat de oorzaak vastleggen. Niet alleen “kapot”, maar waardoor. Na het eerste jaar moet jij dat aantonen[5].
- Meld het schriftelijk, binnen twee maanden. Dan ben je in elk geval op tijd[7].
- Vraag om herstel of vervanging, gratis[8], en noem een redelijke termijn.
- Blijft herstel uit? Dan mag je het door een ander laten doen en de kosten verhalen[8]. Bewaar de offerte en de factuur.
Het bewijs
- Burgerlijk Wetboek Boek 7, artikel 7:17 (art. 7:17 lid 1 en 2 BW; art. 7:17 lid 5 BW)
- Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden, 17 september 2024 (ECLI:NL:GHARL:2024:5841, r.o. 3.1 en 4.5; ECLI:NL:GHARL:2024:5841, r.o. 3.5 en 4.6; ECLI:NL:GHARL:2024:5841, r.o. 3.7; ECLI:NL:GHARL:2024:5841, r.o. 4.7; ECLI:NL:GHARL:2024:5841, r.o. 4.13; ECLI:NL:GHARL:2024:5841, r.o. 4.14; ECLI:NL:GHARL:2024:5841, r.o. 4.15; ECLI:NL:GHARL:2024:5841, r.o. 4.21-4.22; ECLI:NL:GHARL:2024:5841, r.o. 4.28 en 5.3-5.8; ECLI:NL:GHARL:2024:5841, r.o. 4.6)
- Burgerlijk Wetboek Boek 7, artikel 7:5 (art. 7:5 lid 1 onder a BW)
- Burgerlijk Wetboek Boek 7, artikel 7:18a (art. 7:18a lid 2 BW)
- Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering, artikel 150 (art. 150 Rv)
- Burgerlijk Wetboek Boek 7, artikel 7:6 (art. 7:6 lid 1 en 2 BW)
- Burgerlijk Wetboek Boek 7, artikel 7:23 (art. 7:23 lid 1 BW; art. 7:23 lid 2 en 3 BW)
- Burgerlijk Wetboek Boek 7, artikel 7:21 (art. 7:21 lid 2 en 4 BW; art. 7:21 lid 6 BW)