Koop ontbinden: wanneer mag het en hoe doe je het?
De verkoper zegt dat je recht hebt op herstel, niet op je geld terug. Of dat zo is, hangt af van de koop en van wat er al gebeurde. Hier lees je wanneer de wet je toestaat een koop te ontbinden, in welke volgorde, wat je in je brief zet en wat er daarna gebeurt. Met een tabel per soort koop, een checklist voor je ontbindingsbrief en een zaak over tien aluminium luiken.
De verkoper zegt
“Je hebt recht op herstel, niet op je geld terug.”
De wet zegt
Beantwoordt de zaak niet aan de overeenkomst, dan kun je bij een consumentenkoop de koop ontbinden, tenzij de afwijking gezien haar geringe betekenis ontbinding niet rechtvaardigt, of de prijs verminderen[1]. Dat kan pas als herstel en vervanging onmogelijk zijn of niet van de verkoper gevergd kunnen worden, of als de verkoper tekortschoot in art. 7:21 lid 3[1]. In enkele gevallen mag het meteen[1].
Dit is wat de wet in het algemeen zegt. Hoe het in jouw zaak uitpakt, hangt af van de feiten van jouw koop.
Welke regels gelden bij jouw koop?
Begin met de vraag welke route bij jouw koop hoort. Een consumentenkoop is de koop van een roerende zaak tussen een verkoper die handelt in het kader van zijn handels-, bedrijfs-, ambachts- of beroepsactiviteit en een koper, natuurlijk persoon, die handelt voor doeleinden buiten zijn bedrijfs- of beroepsactiviteit[3].
| Soort koop | Wat de wet zegt | Let op |
|---|---|---|
| Consumentenkoop | Beantwoordt het afgeleverde niet aan de overeenkomst, dan kun je ontbinden, tenzij de afwijking gezien haar geringe betekenis de ontbinding met haar gevolgen niet rechtvaardigt, of de prijs verminderen[1]. Die bevoegdheden ontstaan pas als herstel en vervanging onmogelijk zijn of niet van de verkoper gevergd kunnen worden, of als de verkoper tekortschoot in art. 7:21 lid 3[1]. | Deze rechten komen je toe onverminderd alle andere rechten en vorderingen[1]. |
| Andere koop (bijvoorbeeld van een particulier) | Er geldt de algemene regel van art. 6:265: iedere tekortkoming van een partij in de nakoming geeft de wederpartij de bevoegdheid de overeenkomst geheel of gedeeltelijk te ontbinden, tenzij de tekortkoming gezien haar bijzondere aard of geringe betekenis die ontbinding met haar gevolgen niet rechtvaardigt[2]. | Voor zover nakoming niet blijvend of tijdelijk onmogelijk is, ontstaat die bevoegdheid pas als de schuldenaar in verzuim is[2]. |
| Zaak die nog gemaakt moet worden (aanneming van werk) | Gaat het om een zaak die nog tot stand moet worden gebracht en valt de overeenkomst onder de omschrijving van aanneming van werk (art. 7:750), dan is ze ook een consumentenkoop als ze wordt gesloten tussen een aannemer die beroeps- of bedrijfsmatig handelt en een opdrachtgever, natuurlijk persoon, die dat niet doet[3]. | De koopregels en de regels van aanneming gelden dan naast elkaar; bij strijd gaan de koopregels voor[3]. |
Wanneer mag je ontbinden bij een consumentenkoop?
De wet zet bij een consumentenkoop eerst herstel of vervanging voorop. De verkoper moet dat binnen een redelijke termijn en zonder ernstige overlast voor jou doen, mede gelet op de aard van de zaak en het bij de koop voorziene bijzondere gebruik. Je hebt alleen geen recht op herstel of vervanging als dat onmogelijk is of niet van de verkoper gevergd kan worden[4]. Pas daarna ontstaan de bevoegdheden om te ontbinden of de prijs te verminderen[1].
In vier gevallen mag je bij een consumentenkoop meteen ontbinden of de prijs verminderen[1]:
| Onderdeel | Wat er moet gebeurd zijn |
|---|---|
| a | De verkoper heeft het herstel of de vervanging niet voltooid, of heeft geweigerd de zaak aan de overeenkomst te laten beantwoorden[1]. |
| b | De zaak beantwoordt nog steeds niet aan de overeenkomst, ondanks de poging van de verkoper[1]. |
| c | Het niet beantwoorden aan de overeenkomst is zo ernstig dat meteen ontbinden of prijsvermindering gerechtvaardigd is[1]. |
| d | De verkoper heeft verklaard, of uit de omstandigheden blijkt duidelijk, dat hij de zaak niet binnen een redelijke termijn of zonder ernstige overlast voor jou in orde kan maken[1]. |
Ook in deze gevallen gaat het om ontbinden volgens art. 7:22 lid 1 onder a, dus met de uitzondering voor een afwijking van geringe betekenis[1]. Dat de gevallen uit lid 5 onder lid 1 onder a vallen, staat in de wet[1].
Ontbinden of de prijs verminderen? Naast ontbinden geeft de wet je bij een consumentenkoop de bevoegdheid de prijs te verminderen in evenredigheid met de mate van afwijking[1]. Gaat het gebrek maar over een deel van de afgeleverde zaken, dan kun je bij een consumentenkoop alleen die zaak of zaken ontbinden, en de andere zaken die je ermee kreeg alleen als van jou redelijkerwijs niet kan worden verwacht dat je uitsluitend de goede zaken houdt[1].
Hoe je herstel of vervanging vraagt en wat daarbij hoort, staat op Non-conformiteit: wat betekent het? Een commerciële garantie van de verkoper of een producent kun je bij een consumentenkoop gebruiken zonder dat dit iets afdoet aan je andere rechten[10]: lees Fabrieksgarantie: wie spreek je aan?
Hoe ontbind je een koop?
Ontbinden gebeurt met een schriftelijke verklaring van wie daartoe bevoegd is. Is de overeenkomst langs elektronische weg tot stand gekomen, dan kan het ook met een elektronisch verstuurde verklaring. De ontbinding kan ook op jouw vordering door de rechter worden uitgesproken[5].
Wat zet je in je ontbindingsbrief? Ons advies, als checklist:
- Wie, wat, wanneer. Je naam, wat je kocht, de datum van de koop en wat je betaalde.
- De verklaring zelf. Schrijf in zoveel woorden dat je de koop ontbindt[5].
- Het gebrek en wat er gebeurde. Wat is er mis, wanneer meldde je het, welke datum gaf je voor herstel of vervanging en wat deed of weigerde de verkoper?
- Waarom je nu mag ontbinden. Bij een consumentenkoop: noem het geval dat bij jou past: herstel niet voltooid of geweigerd, de zaak nog steeds niet in orde na een poging, een zo ernstig gebrek dat het meteen mag, of een verklaring van de verkoper dat hij het niet tijdig kan oplossen[1].
- Wat je terugvraagt. De betaalde prijs, en hoe de verkoper de zaak terugkrijgt: bij een consumentenkoop zend je haar terug op kosten van de verkoper[1].
- Een datum en je rekeningnummer. Zo kan de verkoper terugbetalen en kun je later laten zien wat je vroeg.
Een voorbeeld voor de melding van het gebrek zelf staat op Klachtbrief na een koop: voorbeeld.
Wat gebeurt er na de ontbinding?
Een ontbinding bevrijdt jullie van de verbintenissen die erdoor getroffen worden. Wat al is nagekomen, blijft geldig nagekomen, maar jullie moeten de prestaties die jullie al ontvingen ongedaan maken, dus teruggeven[6]. De tabel laat zien wat dat betekent.
| Situatie | Wat de wet zegt |
|---|---|
| Consumentenkoop, hele koop ontbonden | Je zendt de zaak terug op kosten van de verkoper. De verkoper betaalt de voor de zaak betaalde prijs terug bij ontvangst van de zaak, of bij ontvangst van jouw bewijs dat je haar hebt teruggezonden[1]. |
| Consumentenkoop, een deel van de zaken ontbonden | Hetzelfde geldt als je de koop gedeeltelijk ontbindt, voor de zaak of zaken waarop de ontbinding ziet[1]. |
| Een prestatie die door haar aard niet ongedaan kan worden gemaakt | Dan komt er een vergoeding voor in de plaats, ter hoogte van de waarde op het moment van ontvangst. Beantwoordde de prestatie niet aan de verbintenis, dan is die vergoeding beperkt tot de waarde die ze op dat moment in de gegeven omstandigheden werkelijk voor de ontvanger had[7]. |
Wat de rechter zei
De verkoper deed op 24 april 2024 een offerte voor tien aluminium luiken, inclusief hang- en sluitwerk en het plaatsen ervan, voor € 3.968,80 inclusief btw. De koper accepteerde en betaalde op 29 mei 2024 € 1.984,40 aan. De luiken werden op 31 januari 2025 gemonteerd; op 25 maart 2025 verwijderde de verkoper ze en nam ze mee. Bij brief van 8 mei 2025 ontbond de koper de overeenkomst en vroeg de € 1.984,40 terug[8]. De kantonrechter zag de overeenkomst als een gemengde overeenkomst van aanneming van werk (het monteren) en een consumentenkoop (het leveren van tien luiken). Op grond van art. 7:5 lid 4 BW gelden koop en aanneming dan naast elkaar, en gaan bij strijd de regels van consumentenkoop voor[8].
Wat er voor de brief gebeurde. Voor de koper was belangrijk dat de luiken, die buiten hangen, niet door de zon zouden kromtrekken; daarom koos hij aluminium. Op 14 maart 2025 schreef zijn gemachtigde de verkoper dat de luiken waren gaan kromtrekken, dat één set niet recht was en dat in één luik een gat verkeerd was geboord, en gaf de verkoper drie weken voor herstel. De verkoper reageerde op 17 maart 2025 met een betalingseis voor 16.00 uur die middag, en meldde op 25 maart 2025 dat zij de luiken zou verwijderen en meenemen en dat pas na betaling aanspraak op de garantievoorwaarden kon worden gemaakt[8].
Wat de kantonrechter vond. Voordat de consument ontbindt of de prijs vermindert (art. 7:22 BW), moet hij volgens de kantonrechter eerst de verkoper vragen de zaak te herstellen of te vervangen. Pas als herstel of vervanging onmogelijk is, wordt geweigerd of niet van de verkoper gevergd kan worden, heeft de koper recht op ontbinding of prijsvermindering[8]. Doordat de verkoper de luiken meenam in plaats van ze te herstellen of herstel aan te bieden, kon niet meer worden vastgesteld of de luiken conform waren; dat kwam voor rekening en risico van de verkoper. Omdat de koper de verkoper wel de gelegenheid had gegeven, was aan de voorwaarden van art. 7:22 BW voldaan; een later aanbod om de luiken in de fabriek te bekijken maakte dat niet ongedaan[8].
Het voorbehoud van volledige betaling waar de verkoper zich op beriep, zette volgens de kantonrechter in consumentenzaken de regels van non-conformiteit niet opzij, ook niet als de verkoper de indruk had dat de koper onder zijn betaling uit wilde. Volgens de wet had de koper tijdig geklaagd en had de verkoper geen herstel aangeboden. Een recht van retentie vervalt volgens de kantonrechter na levering (art. 3:294 BW) en herleeft niet door het terugnemen van de luiken[8]. De verkoper betwistte niet dat zij alle tien luiken had teruggenomen; daarmee schoot zij tekort in haar leveringsverplichting uit de koopovereenkomst, zodat de koper de overeenkomst op goede gronden buitengerechtelijk mocht ontbinden per brief van 8 mei 2025[8].
Uitkomst. Door de ontbinding (art. 6:271 BW) moest de verkoper de ontvangen € 1.984,40 terugbetalen, met wettelijke rente vanaf de dag van de dagvaarding[8]. De kantonrechter verklaarde voor recht dat de overeenkomst per brief van 8 mei 2025 buitengerechtelijk is ontbonden. De verkoper moest € 1.984,40 betalen met wettelijke rente vanaf de dagvaarding, € 297,63 aan incassokosten met wettelijke rente vanaf de vijftiende dag na het vonnis, en de proceskosten van € 948,52 met wettelijke rente vanaf de vijftiende dag na het vonnis. Het vonnis is uitvoerbaar bij voorraad[8].
Wat je hieruit kunt halen: in deze zaak vond de kantonrechter aan de voorwaarden van art. 7:22 BW voldaan omdat de koper de verkoper de gelegenheid had gegeven, en kon niet meer worden vastgesteld of de luiken conform waren doordat de verkoper ze had meegenomen[8]. Of de luiken gebrekkig waren, stelde de kantonrechter dus niet vast. De grondslag voor de ontbinding was dat de verkoper alle tien de luiken had teruggenomen en daarmee tekortschoot in haar leveringsverplichting[8]. Ons advies: vraag eerst schriftelijk om herstel of vervanging, met een datum, en bewaar die brief en de antwoorden.
Wanneer heeft de verkoper wél een punt?
- De afwijking is te gering. Bij een consumentenkoop kun je niet ontbinden als de afwijking gezien haar geringe betekenis de ontbinding met haar gevolgen niet rechtvaardigt[1].
- Je vroeg niet eerst om herstel of vervanging. Bij een consumentenkoop ontstaan de bevoegdheden pas onder de voorwaarden hierboven[1], behalve in de vier gevallen waarin het meteen mag[1]. In de zaak in Rotterdam zei de kantonrechter dat de consument de verkoper eerst moet vragen te herstellen of te vervangen[8].
- Het is geen consumentenkoop. Dan geldt de algemene regel, met de uitzondering voor een tekortkoming van bijzondere aard of geringe betekenis, en voor zover nakoming niet onmogelijk is pas na verzuim[2].
- Je ontbond niet schriftelijk. Ontbinden gebeurt met een schriftelijke verklaring, of op vordering door de rechter[5].
- Je meldde te laat. Je kunt er geen beroep meer op doen dat de zaak niet aan de overeenkomst beantwoordt als je de verkoper dat niet binnen bekwame tijd na de ontdekking meldde; bij een consumentenkoop is een melding binnen twee maanden na de ontdekking tijdig[9].
Zo dwing je het af
- Leg het gebrek vast. Ons advies: foto’s, data en zo nodig een rapport van een deskundige, met wat er mis is en sinds wanneer.
- Meld het schriftelijk bij de verkoper. Ons advies: laat in je melding zien wanneer je het gebrek ontdekte. Een voorbeeld staat op Klachtbrief na een koop: voorbeeld.
- Vraag herstel of vervanging, met een datum. De verkoper moet het binnen een redelijke termijn en zonder ernstige overlast voor jou doen[4]. Bij een consumentenkoop stel je de zaak daarvoor ter beschikking van de verkoper, die haar op zijn kosten terugneemt; bij vervanging hoef je niet te betalen voor het normale gebruik van de vervangen zaak in de periode daarvoor[4].
- Kijk welk geval bij jou past. Herstel niet voltooid of geweigerd, nog steeds niet in orde, zo ernstig dat het meteen mag, of de verkoper kan het niet tijdig oplossen[1]. Bij een consumentenkoop kies je dan tussen ontbinden en prijsvermindering[1].
- Ontbind schriftelijk. Gebruik de checklist hierboven[5].
- Stuur de zaak terug en vraag je geld terug. Bij een consumentenkoop op kosten van de verkoper; hij betaalt de prijs terug bij ontvangst van de zaak of van je bewijs van verzending[1].
- Bewaar je stukken. Ons advies: koopcontract, berichten, brieven, bewijs van verzending en betalingen. Bij een consumentenkoop komen je rechten uit art. 7:22 lid 1 en 7:20 en 7:21 je toe onverminderd alle andere rechten en vorderingen[1].
Wil je zonder reden terug omdat je online of buiten de winkel kocht? Lees dan Herroepingsrecht bij online kopen. Gaat het om een auto? Voor een auto lees je meer op Koop van een auto ontbinden. Hoe lang je wettelijke rechten gelden: Wettelijke garantie: wat en hoe lang? De andere onderwerpen staan op Consumentenrecht: je rechten na een koop.
Het bewijs
- Burgerlijk Wetboek Boek 7, artikel 7:22 (art. 7:22 lid 1 onder a en b BW; art. 7:22 lid 2 BW (inhoud van art. 7:21 lid 3: zie jk3); art. 7:22 lid 5 onder a-d BW (geldt voor de bevoegdheden van lid 1, dus bij een consumentenkoop); art. 7:22 lid 4 BW; art. 7:22 lid 6 BW; art. 7:22 lid 7 onder a en b BW)
- Burgerlijk Wetboek Boek 6, artikel 6:265 (art. 6:265 lid 1 en lid 2 BW (algemene regel voor tekortkoming; bij een consumentenkoop komen de 7:22-rechten daar onverminderd naast, art. 7:22 lid 4, zie jk5))
- Burgerlijk Wetboek Boek 7, artikel 7:5 (art. 7:5 lid 1 onder a BW; art. 7:5 lid 4 BW)
- Burgerlijk Wetboek Boek 7, artikel 7:21 (art. 7:21 lid 3 en lid 4 BW; art. 7:21 lid 7 BW)
- Burgerlijk Wetboek Boek 6, artikel 6:267 (art. 6:267 lid 1 en lid 2 BW)
- Burgerlijk Wetboek Boek 6, artikel 6:271 (art. 6:271 BW)
- Burgerlijk Wetboek Boek 6, artikel 6:272 (art. 6:272 lid 1 en lid 2 BW)
- Rechtbank Rotterdam, 1 oktober 2026, ECLI:NL:RBROT:2026:13293 (r.o. 2.1; r.o. 2.5; r.o. 2.6; r.o. 2.7; r.o. 2.8; r.o. 2.9; r.o. 2.10; r.o. 2.11; r.o. 2.12 en 3.1-3.5 (beslissing))
- Burgerlijk Wetboek Boek 7, artikel 7:23 (art. 7:23 lid 1 BW)
- Burgerlijk Wetboek Boek 7, artikel 7:6a (art. 7:6a lid 1, eerste zin BW)