Herroepingsrecht: bedenktijd bij online kopen en buiten de winkel
Je bestelde online en het bevalt niet. De webshop zegt: “Gekocht is gekocht.” Bij een koop op afstand of buiten de verkoopruimte van een bedrijf kent de wet een eigen regel. Hier lees je voor welke koop die geldt, hoe de termijn loopt, wat er niet onder valt, wie na een ontbinding wat betaalt en hoe je het doet. Met een tabel per soort koop, een checklist voor je verklaring en een zaak over een droger van Marktplaats. In de wet heet dit het recht van ontbinding[1]; dit recht heet in de praktijk ook herroepingsrecht.
De verkoper zegt
“Gekocht is gekocht. Retour kan niet.”
De wet zegt
Bij een consumentenkoop op afstand of buiten de verkoopruimte kun je zonder opgave van redenen ontbinden tot 14 dagen zijn verstreken na de dag waarop jij, of een door jou aangewezen derde die niet de vervoerder is, de zaak ontving[2]. Voor een gewone winkelkoop geeft art. 6:230o dit recht niet[2], en voor een aantal zaken en situaties, zoals een openbare veiling, geldt het ook niet[3]. Ook niet bij een koop buiten de verkoopruimte waarbij je ten hoogste € 50 moet betalen[11], bij een koop via een verkoopautomaat[11] of bij zaken die executoriaal worden verkocht[11].
Dit is wat de wet in het algemeen zegt. Hoe het in jouw zaak uitpakt, hangt af van de feiten van jouw koop.
Geldt het herroepingsrecht bij jouw koop?
Het recht geldt bij een overeenkomst op afstand of buiten de verkoopruimte tussen een handelaar en een consument[2]. Een consument is iedere natuurlijke persoon die handelt voor doeleinden buiten zijn bedrijfs- of beroepsactiviteit[4]. Een handelaar is iedere natuurlijke of rechtspersoon die handelt in het kader van zijn handels-, bedrijfs-, ambachts- of beroepsactiviteit, ook via iemand die namens hem optreedt[4]. Kocht je niet als consument van een handelaar, dan volgt jouw koop deze regels niet. Ook binnen een koop op afstand of buiten de verkoopruimte zijn er kopen die er niet onder vallen: een koop buiten de verkoopruimte waarbij je ten hoogste € 50 moet betalen (gelijktijdige kopen van aanverwante zaken of diensten tellen samen)[11], een koop via een verkoopautomaat of geautomatiseerde handelsruimte[11] en zaken die executoriaal worden verkocht[11].
| Soort koop | Valt het eronder? | Wat de wet zegt |
|---|---|---|
| Webshop, app, telefoon | Ja, als het een overeenkomst op afstand is. | Een overeenkomst op afstand is een overeenkomst tussen handelaar en consument in het kader van een georganiseerd systeem voor verkoop of dienstverlening op afstand, zonder dat beiden tegelijk persoonlijk aanwezig zijn, waarbij tot en met het sluiten van de overeenkomst uitsluitend middelen voor communicatie op afstand worden gebruikt[4]. |
| Aan de deur, bij jou thuis of op een andere plek dan de winkel | Ja, als het een overeenkomst buiten de verkoopruimte is en je meer dan € 50 moet betalen[11]. | Dat is een overeenkomst tussen handelaar en consument die (1) in hun gelijktijdige persoonlijke aanwezigheid wordt gesloten op een andere plaats dan de verkoopruimte van de handelaar, (2) in de verkoopruimte of op afstand wordt gesloten onmiddellijk nadat je buiten de verkoopruimte persoonlijk en individueel bent aangesproken in aanwezigheid van de handelaar, of (3) wordt gesloten tijdens een excursie die de handelaar organiseerde om zaken of diensten te promoten en te verkopen[4]. |
| In de winkel | Niet voor een gewone winkelkoop. | Een koop in de verkoopruimte van de handelaar valt alleen onder de definities in het geval van onder 2 hierboven: je bent onmiddellijk daarvoor buiten de verkoopruimte persoonlijk en individueel aangesproken. Voor een gewone winkelkoop geeft art. 6:230o dit recht dus niet[2]. Een verkoopruimte is een vaste winkelruimte waar de handelaar permanent werkt, of een verplaatsbare ruimte waar hij gewoonlijk werkt[4]. |
| Openbare veiling | Nee. | Je hebt geen recht van ontbinding bij een overeenkomst gesloten tijdens een openbare veiling[3]. |
| Advertentie op een platform, ophalen in de winkel | Zie de zaak hieronder. | In één zaak zag de kantonrechter een koop van een handelaar via een advertentie als een koop op afstand, ook al haalde de koper de zaak daarna in de winkel op[5]. |
Gaat het je om een zaak die niet klopt met wat je kocht? Dan loopt je route niet langs dit recht maar langs ontbinden vanwege een gebrek: lees Koop ontbinden: wanneer en hoe? Het recht op deze pagina heb je zonder opgave van redenen[2].
Hoeveel dagen heb je, en vanaf wanneer?
Bij een consumentenkoop op afstand of buiten de verkoopruimte kun je zonder opgave van redenen ontbinden tot 14 dagen zijn verstreken. Waar die 14 dagen beginnen, hangt af van hoe de zaak komt[2].
| Hoe de zaak komt | Waar de 14 dagen na verstrijken |
|---|---|
| Eén zaak | Na de dag waarop jij, of een door jou aangewezen derde die niet de vervoerder is, de zaak ontving[2]. |
| Meerdere zaken in één bestelling die apart worden geleverd | Na ontvangst van de laatste zaak[2]. |
| Levering in zendingen of onderdelen | Na de laatste zending of het laatste onderdeel[2]. |
| Regelmatige levering gedurende een periode | Na ontvangst van de eerste zaak[2]. |
| Dienst of digitale inhoud zonder materiële drager | Vanaf de dag waarop de overeenkomst wordt gesloten[2]. |
En als de webshop je niet vertelde dat je dit recht hebt? Voordat je gebonden bent aan een overeenkomst op afstand of buiten de verkoopruimte, moet de handelaar je duidelijk en begrijpelijk informeren over onder meer de voorwaarden, de termijn en de manier waarop je het recht van ontbinding uitoefent, als dat recht er is, en je het modelformulier voor ontbinding geven[1]. Heeft hij die informatie niet goed gegeven, dan wordt de termijn van 14 dagen verlengd met de tijd tot hij alle ontbrekende gegevens alsnog op de voorgeschreven wijze heeft verstrekt, maar met ten hoogste twaalf maanden[2]. De handelaar moet bewijzen dat hij de verplichte informatie juist en op tijd heeft gegeven[6].
Hoe ontbind je?
Je oefent het recht uit door binnen de termijn het ingevulde modelformulier te sturen of de handelaar op een andere ondubbelzinnige manier te laten weten dat je ontbindt. Doe je dat via de website van de handelaar, dan moet hij de ontvangst onverwijld op een duurzame gegevensdrager bevestigen. Jij moet bewijzen dat je het recht juist en op tijd hebt uitgeoefend[2].
Wat zet je in je verklaring? Ons advies, als checklist:
- Wie, wat, wanneer. Je naam, wat je bestelde, het ordernummer, de datum van bestelling en de datum waarop je de zaak ontving.
- De verklaring zelf. Schrijf ondubbelzinnig dat je de koop ontbindt[2]. Heb je het modelformulier gekregen, gebruik het dan.
- Binnen de termijn. Verstuur de verklaring voordat de 14 dagen zijn verstreken[2].
- Bewijs van verzending. Jij moet bewijzen dat je het recht juist en op tijd hebt uitgeoefend[2]. Bewaar de mail of een bewijs van aangetekend versturen, en bij een verklaring via de website de bevestiging.
- Wat je terugvraagt. Het bedrag dat je betaalde, inclusief de leveringskosten[7], behalve de extra kosten als je uitdrukkelijk voor duurdere levering koos dan de goedkoopste standaardlevering die de handelaar aanbood[7], en een rekeningnummer.
Wat valt er niet onder?
Eerst de koop zelf: de regels over koop op afstand en buiten de verkoopruimte gelden niet bij een koop buiten de verkoopruimte tot en met € 50[11], bij een koop via een verkoopautomaat of geautomatiseerde handelsruimte[11] en bij zaken die executoriaal worden verkocht[11]. Daarnaast noemt art. 6:230p onder meer deze gevallen. Bij een consumentenkoop heb je geen recht van ontbinding van:
| Zaak of situatie | Wat de wet zegt |
|---|---|
| Op maat gemaakt | Zaken die volgens jouw specificaties zijn gemaakt: niet geprefabriceerd, op basis van jouw individuele keuze, of duidelijk voor een specifiek persoon bestemd[3]. |
| Snel bederf | Zaken die snel bederven of beperkt houdbaar zijn[3]. |
| Gezondheid of hygiëne | Zaken die om redenen van gezondheid of hygiëne niet terug kunnen en waarvan de verzegeling na levering is verbroken[3]. |
| Vermengd | Zaken die na levering door hun aard onherroepelijk vermengd zijn met andere zaken[3]. |
| Alcoholische dranken | Alcoholische dranken zoals in de wet omschreven[3]. |
| Opnamen en software | Audio- en video-opnamen en computerprogrammatuur waarvan de verzegeling na levering is verbroken[3]. |
| Kranten en tijdschriften | Kranten, tijdschriften of magazines, behalve een abonnement daarop[3]. |
| Openbare veiling | Een overeenkomst gesloten tijdens een openbare veiling[3]. |
| Prijs hangt af van de financiële markt | Een overeenkomst waarbij de prijs afhangt van schommelingen op de financiële markten waarop de handelaar geen invloed heeft en die zich binnen de ontbindingstermijn kunnen voordoen[3]. |
Wat gebeurt er na je ontbinding?
| Onderwerp | Wat de wet zegt |
|---|---|
| Je geld terug | De handelaar betaalt onverwijld, maar uiterlijk binnen 14 dagen na de dag waarop hij je verklaring ontving, alles terug wat hij van je kreeg, inclusief de leveringskosten, met hetzelfde betaalmiddel dat jij gebruikte (tenzij je uitdrukkelijk met een ander instemt, zonder kosten voor jou)[7]. Koos je uitdrukkelijk voor duurdere levering dan de goedkoopste standaardlevering die hij aanbood, dan hoeft hij die extra kosten niet terug te betalen[7]. |
| Wanneer je het mag opeisen | Heeft de handelaar niet aangeboden de zaken zelf op te halen, dan kun je de terugbetaling pas opeisen nadat hij de zaken terug heeft of nadat jij hebt aangetoond dat je ze hebt teruggestuurd, wat het eerst gebeurt[7]. |
| De zaak terugsturen | Tenzij de handelaar heeft aangeboden de zaken zelf op te halen, stuur je ze onverwijld en in ieder geval binnen 14 dagen na je ontbindingsverklaring terug, of geef je ze aan de handelaar of iemand die hij daarvoor heeft gemachtigd[8]. |
| Kosten van terugsturen | Je betaalt de rechtstreekse kosten van het terugsturen, tenzij de handelaar je niet heeft meegedeeld dat jij die kosten moet dragen[8]. |
| Waardevermindering | Je bent alleen aansprakelijk voor waardevermindering als je de zaak verder hebt behandeld dan nodig om de aard, de kenmerken en de werking vast te stellen; en niet als de handelaar je niet over het recht van ontbinding heeft geïnformeerd volgens art. 6:230m lid 1 onder h[8]. |
| Verder geen kosten? | Door het uitoefenen van het recht ben je niet aansprakelijk en geen kosten verschuldigd, onverminderd de waardevermindering van lid 3 en de extra kosten van een zelf gekozen duurdere levering. Lid 2 legt de rechtstreekse kosten van het terugsturen wel bij jou, tenzij de handelaar naliet je dat mee te delen[8]. |
| Buiten de verkoopruimte gekocht, thuis geleverd | Bij een ontbinding op grond van art. 6:230o haalt de handelaar de zaak op zijn kosten bij je op als ze bij het sluiten van de overeenkomst bij je thuis is geleverd en naar haar aard niet met de gewone post terug kan[9]. |
| Aanvullende overeenkomsten | Ontbind je op grond van art. 6:230o, dan zijn daardoor van rechtswege ook alle aanvullende overeenkomsten ontbonden[10]. Dat zijn overeenkomsten waarbij je zaken of diensten verwerft in verband met de overeenkomst op afstand of buiten de verkoopruimte, geleverd door de handelaar of door een derde op basis van een afspraak tussen die derde en de handelaar[4]. |
Wat de rechter zei
In juni 2016 kocht de koper via Marktplaats een tweedehands warmtepompdroger voor € 350 en deed op 24 juni 2016 een aanbetaling van € 100. Daarna liet ze weten van de koop af te willen zien; de verkoper mailde op 17 juli 2016 dat dat kon, maar zonder terugbetaling van de aanbetaling. Op 21 juli 2016 haalde de koper de droger op in de winkel van de verkoper. Op 2 augustus 2016 mailde ze dat de droger niet aan haar verwachtingen voldeed, beriep ze zich op de bedenktermijn van veertien dagen en vroeg ze het aankoopbedrag terug[5].
Wat de kantonrechter vond. De verkoper, een handelaar in witgoed, bood de droger op Marktplaats aan, de koper deed als consument een bod en de verkoper aanvaardde dat bod; die koop was een koop op afstand. Dat de koper de droger daarna in de winkel ophaalde en er persoonlijk contact was, veranderde dat niet: de overeenkomst was al gesloten en het contact kwam pas bij de uitvoering[5].
Omdat de verkoper geen modelformulier voor ontbinding had verstrekt (art. 6:230m lid 1 onder h), was volgens de kantonrechter de ontbindingstermijn op grond van art. 6:230o lid 2 verlengd “met twaalf maanden”; zo formuleerde de rechter het. Haar e-mail van 2 augustus 2016 kwam 12 dagen nadat ze de droger op 21 juli 2016 had opgehaald, dus ook binnen de gewone termijn van 14 dagen[2]; de kantonrechter oordeelde dat ze op tijd ontbonden had, de algemene (garantie)voorwaarden deden niet ter zake en de terugbetaling van de koopprijs werd toegewezen[5]. De koper had de droger nog niet teruggestuurd, wat art. 6:230s lid 1 vraagt. Gezien de hardnekkige weigering van de verkoper om hem terug te nemen en omdat een droger niet makkelijk terug te sturen is, kreeg ze daarvoor alsnog de gelegenheid. Omdat de verkoper niet had gesteld dat hij had laten weten dat de retourkosten voor de koper waren, kwamen die kosten voor de verkoper[5].
Uitkomst. De kantonrechter veroordeelde de verkoper om € 402,50 te betalen (gevorderd als € 402,50 met wettelijke rente over € 350; daarin zat € 52,50 aan buitengerechtelijke kosten), met wettelijke rente vanaf 16 augustus 2016, om de droger op eigen kosten te (laten) retourneren, en in de proceskosten. Het vonnis werd uitvoerbaar bij voorraad verklaard en het meer of anders gevorderde werd afgewezen[5].
Wat je hieruit kunt halen: in deze zaak was een advertentie met een bod en een aanvaarding genoeg voor een koop op afstand[5], en oordeelde de kantonrechter dat het ontbreken van het modelformulier de termijn verlengde[5]; de e-mail kwam hier al 12 dagen na het ophalen[5]. De huidige tekst van lid 2 verlengt de termijn met de tijd tot de handelaar de ontbrekende gegevens alsnog verstrekt, met ten hoogste twaalf maanden[2]. Ons advies: bewaar de advertentie, het bod, de berichten en de bevestiging, en vraag in je verklaring uitdrukkelijk om terugbetaling.
Wanneer heeft de verkoper wél een punt?
- Het ging om een koop buiten de regels. Een koop buiten de verkoopruimte waarbij je ten hoogste € 50 moet betalen[11], een koop via een verkoopautomaat[11] of zaken die executoriaal worden verkocht[11].
- Het was een gewone winkelkoop. Voor een koop in de verkoopruimte geeft art. 6:230o dit recht niet[2].
- Er geldt een uitzondering. Bijvoorbeeld een zaak die volgens jouw specificaties is gemaakt, of een koop tijdens een openbare veiling[3].
- Je ontbond te laat. De termijn loopt tot 14 dagen zijn verstreken na de dag waarop jij de zaak ontving (zie de tabel)[2]. Is de informatie over je recht niet goed gegeven, dan is de termijn langer[2].
- Je verklaring was niet ondubbelzinnig, of je kunt hem niet aantonen. Jij moet bewijzen dat je het recht juist en op tijd hebt uitgeoefend[2].
- De zaak is meer gebruikt dan nodig. Je bent aansprakelijk voor waardevermindering als je de zaak verder hebt behandeld dan nodig om de aard, de kenmerken en de werking vast te stellen[8].
- Je stuurde de zaak niet terug. Tenzij de handelaar aanbood de zaak zelf op te halen, stuur je haar onverwijld en binnen 14 dagen na je verklaring terug[8]; de terugbetaling kun je pas opeisen als de handelaar de zaken terug heeft of jij hebt aangetoond dat je ze terugstuurde[7].
Zo dwing je het af
- Kijk welke koop het is. Op afstand, buiten de verkoopruimte of in de winkel? Gebruik de tabel hierboven[2].
- Controleer of er een uitzondering geldt. Lees de lijst met zaken en situaties waarbij je geen recht van ontbinding hebt[3].
- Zoek de ontvangstdatum. Ons advies: bewaar de bezorgmelding of het volgnummer van het pakket. Bij één zaak tellen de 14 dagen na de dag waarop jij of een door jou aangewezen derde die niet de vervoerder is de zaak ontving[2].
- Ontbind binnen die termijn. Met het modelformulier of op een andere ondubbelzinnige manier[2]. Gebruik de checklist hierboven en bewaar het bewijs.
- Stuur de zaak terug. Onverwijld en binnen 14 dagen na je verklaring, tenzij de handelaar aanbood haar zelf op te halen[8]. Ons advies: verpak haar goed en bewaar het bewijs van verzending, want daarmee kun je de terugbetaling opeisen[7].
- Vraag je geld terug. De handelaar moet uiterlijk binnen 14 dagen na ontvangst van je verklaring terugbetalen, met hetzelfde betaalmiddel[7]. Heeft hij niet aangeboden de zaak zelf op te halen, dan kun je de terugbetaling pas opeisen nadat hij de zaak terug heeft of jij hebt aangetoond dat je haar terugstuurde[7]. Ons advies: noteer die datum in je agenda en stuur anders een herinnering waarin je naar je eerdere verklaring verwijst.
- Klopt de zaak ook niet? Dan heb je een tweede route: Koop ontbinden: wanneer en hoe?
Heb je de bestelling nog niet ontvangen? Lees dan Bestelling niet ontvangen, wel betaald. Welke rechten je hebt als de zaak niet klopt met wat je kocht, staat op Wettelijke garantie: wat en hoe lang? De andere onderwerpen staan op Consumentenrecht: je rechten na een koop.
Het bewijs
- Burgerlijk Wetboek Boek 6, artikel 6:230m (art. 6:230m lid 1 aanhef en onder h BW)
- Burgerlijk Wetboek Boek 6, artikel 6:230o (art. 6:230o lid 1 aanhef BW, gelezen met art. 6:230g lid 1 onder e-g BW (jr2, jr3); art. 6:230o lid 1 aanhef en onder b (1°-4°) BW; art. 6:230o lid 1 onder a en c BW; art. 6:230o lid 2 BW (versie 2026-07-16); art. 6:230o lid 3, 4 en 5 BW)
- Burgerlijk Wetboek Boek 6, artikel 6:230p (art. 6:230p aanhef, onder c en onder f (1°-7°) BW; art. 6:230p aanhef en onder a BW)
- Burgerlijk Wetboek Boek 6, artikel 6:230g (art. 6:230g lid 1 onder a en b BW; art. 6:230g lid 1 onder e BW; art. 6:230g lid 1 onder f (1°-3°) en g BW; art. 6:230g lid 1 onder q BW)
- Rechtbank Rotterdam, 12 januari 2017, ECLI:NL:RBROT:2017:751 (r.o. 1.1-1.6; r.o. 3.1; r.o. 3.2; r.o. 3.3; r.o. 3.5 en beslissing)
- Burgerlijk Wetboek Boek 6, artikel 6:230n (art. 6:230n lid 4 BW)
- Burgerlijk Wetboek Boek 6, artikel 6:230r (art. 6:230r lid 1, 2 en 3 BW; art. 6:230r lid 4 BW)
- Burgerlijk Wetboek Boek 6, artikel 6:230s (art. 6:230s lid 1 BW; art. 6:230s lid 2 BW; art. 6:230s lid 3 BW; art. 6:230s lid 6 BW, gelezen met lid 2)
- Burgerlijk Wetboek Boek 6, artikel 6:230t (art. 6:230t lid 1 (bereik) en lid 4 BW)
- Burgerlijk Wetboek Boek 6, artikel 6:230q (art. 6:230q lid 2 BW; definitie art. 6:230g lid 1 onder q BW)
- Burgerlijk Wetboek Boek 6, artikel 6:230h (art. 6:230h lid 2 onder a en lid 3 BW; art. 6:230h lid 2 onder l BW; art. 6:230h lid 4 BW)